De Wilhelminatoren in Valkenburg heeft 119 jaar overeind gestaan© L1

Precies één jaar geleden werd Valkenburg wakker met een ander uitzicht dan 119 jaar lang het geval was: de Wilhelminatoren stond er niet meer. Er is na de instorting van het iconische gebouw veel geschreven en gesproken over het verleden, het heden en de toekomst van de Wilhelminatoren.

Zondagochtend 16 maart werd om 05:31 uur een kleine beving vastgesteld bij het seismisch station in Valkenburg. Het bleek te gaan om de trilling die ontstond toen de toren omviel. De eerste Valkenburgers meldden zich niet veel later met het nieuws dat de toren was ingestort. Een vreemd beeld dat totaal onverwachts kwam. Diezelfde dag werd al duidelijk dat er geen gewonden waren gevallen bij de instorting van de toren.

Ontsnapt aan een tragedie

Al snel daalde de realisatie in dat Valkenburg ondanks het grote verlies van een monumentale blikvanger, ook aan een gigantische ramp was ontsnapt. Burgemeester Daan Prevoo zei niet te willen denken aan hoe het ook had kunnen aflopen, als de toren op een ander moment in elkaar was gezakt: “Als de toren vier uur later was ingestort, dan waren de gevolgen niet te overzien geweest.”

Talloze ansichtkaarten werden gemaakt met de Wilhelminatoren als middelpunt© L1

Meteen al sprake van een nieuwe toren

Een dag na de instorting kwam diezelfde burgemeester al met hoopvolle woorden voor de toekomst. “Ik heb vanochtend bedacht dat ik zeker deze week nog naar buiten kom om te kijken of we de toren kunnen herbouwen. Ik beraad me hierbij op een crowdfundingsactie.” Aan ideeën geen gebrek voor de nieuwe toren, zo liet Prevoo weten: “Ik heb vele ontwerpen mogen ontvangen; van schetsen van gepensioneerde architecten tot hele creatieve schilders. En van Dubai-achtige ontwerpen tot hele eenvoudige herbouw van bestaande beelden.”

Onderzoek

Eerst werd er gedacht dat betonrot de oorzaak zou zijn van de instorting van de toren. Dat bleek later toch niet het geval te zijn. Uit een inspectierapport van de gemeente Valkenburg aan de Geul uit 2014 blijkt dat jaren geleden al bekend was dat er ernstige gebreken waren aan de Wilhelminatoren. In dat rapport staat onder andere dat ‘de staalconstructie ter plaatse van de bovenste vloer van de Wilhelminatoren zodanig is aangetast dat deze (deels) vervangen moet worden’.

Na de instorting zette de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) een onderzoek naar de instorting op. Dat zou in de zomer van 2026 gepubliceerd moeten worden. Hoe het precies zit, moet dus nog duidelijk worden.

Gesteggel over de toekomst

Toch laat de wederopbouw nog altijd op zich wachten. De eigenaar van de Wilhelminatoren, Paul Geenen, liet woensdag nog weten dat er nooit contact is geweest tussen hem en de burgemeester: “Met betrekking tot alternatieven kunnen we melden dat we in het afgelopen jaar nooit door de burgemeester of de gemeente benaderd of gevraagd zijn of we openstaan voor alternatieven. En zoals al eerder kenbaar gemaakt zijn we ook nooit betrokken bij of geïnformeerd over alternatieven geïnitieerd door de burgemeester.”

De burgemeester gaf aan niet in gesprek te willen gaan met Geenen. De eigenaar zou volgens hem een horecapaviljoen willen neerzetten op de plek waar de toren stond. Geenen heeft een aanvraag ingediend voor de aanleg van een tentconstructie die de komende drie jaar kan dienen als tijdelijk horecapaviljoen. De eigenaar noemt de herbouw van de toren ‘onbetaalbaar en daarnaast financieel onrendabel en onverantwoord’.

Naar eigen zeggen staat Prevoo open voor initiatieven vanuit de samenleving voor de herbouw van een toren. “Het moet dus als burgerinitiatief komen en op een andere locatie, want ik kan Geenen niet verplichten tot herbouw”, aldus de burgemeester.