De toekomstige oppositiepartijen van links tot rechts zijn boos over de AOW-plannen die D66, VVD en CDA hebben opgenomen in het coalitieakkoord. Dat blijkt tijdens het debat over akkoord van de drie partijen voor het toekomstige minderheidskabinet. “Waarom zouden we in vredesnaam afspraken met jullie maken?”

Het coalitieplan om de pensioenleeftijd sneller te laten stijgen, is ‘het verkeerde signaal aan de oppositie’, zei GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver in het debat over de formatie. 

In het pensioenakkoord uit 2019 is vastgelegd dat de pensioenleeftijd met acht maanden omhooggaat voor elk jaar dat de levensverwachting stijgt. De coalitie wil de pensioenleeftijd vanaf 2033 één op één aan de levensverwachting koppelen.

Klaver legde een verband met de afspraken die D66, VVD en CDA met de oppositie zullen moeten maken. “Waarom zouden we in vredesnaam afspraken met jullie maken, als jullie kunnen zeggen: laat maar zitten, die bestonden niet echt?”

Handgranaat in de polder

Ook ChristenUnie-partijleider Mirjam Bikker heeft grote zorgen over het sneller laten oplopen van de AOW-leeftijd. Daarover zijn afspraken gemaakt met sociale partners, ook wel ‘de polder’ genoemd, herinnerde zij Jetten. “Dit is een handgranaat in de polder”, zo typeert zij het volgens haar schenden van de pensioenafspraken. “Ik gun het de coalitie om van wal te gaan, maar alsjeblieft: hou de polder heel.”

PVV-leider Geert Wilders noemde de plannen zoals pas op je 70ste met pensioen, ‘de ondergang van Nederland’. “U heeft Nederland voorgelogen met uw positivisme”, hield Wilders D66-voorman en beoogd premier Rob Jetten voor. De nieuwe coalitie verzwaart de lasten voor huishoudens en bezuinigt miljarden op zorg en sociale zekerheid.

Ook 50PLUS-leider Jan Struijs hekelde de verhoging van de pensioenleeftijd, net als BBB-leider Caroline van der Plas, DENK-partijleider Stephan van Baarle  en SP-voorman Jimmy Dijk. 

Dijk zei dat door de plannen van de komende coalitiepartijen ‘buschauffeurs en schoonmakers misschien niet eens hun pensioen halen’. Hij noemt het akkoord een ‘voor welgesteld Nederland’.

Reactie Jetten

D66-leider Rob Jetten antwoordde dat de coalitiepartijen afspraken niet eenzijdig aanpassen. Hij erkende dat zijn coalitie geen meerderheid in het parlement heeft. “We zullen op zoek moeten naar steun in samenleving en parlement om te kijken of we daar met elkaar uit kunnen komen.”

Volgens Jetten moeten de financiële plannen van de coalitie toekomstige generaties beschermen. “Als je grote investeringen doet, wil je voorkomen dat je de rekening vooruitschuift.” Het begrotingsbeleid van zijn coalitie noemt hij zelf ‘oer-Hollands’. “We letten netjes op de belastingcenten en houden voldoende buffer voor als het toch dreigt mis te gaan.”

‘Vandaag duidelijk dat scherpe randjes van akkoord afmoeten’

“Je ziet: voor veel oppositiepartijen is de AOW is het grootste pijnpunt”, zegt politiek verslaggever Fons Lambie. “Steun voor dat plan in de Tweede en Eerste Kamer is zeer onzeker, dus daar zal het minderheidskabinet iets mee moeten. Ook over het hogere eigen risico klinkt gemor. De minderheidscoalitie kan nog proberen om met JA21 een deal te sluiten, maar dat er scherpe randjes van de plannen af moeten, dat is vandaag wel duidelijk geworden.”

“En je ziet heel duidelijk een verdeling in de oppositie. Partijen als PVV, DENK en SP willen niet meepraten. Andere partijen, SGP, ChristenUnie, 50PLUS, klinken constructiever. Het minderheidskabinet heeft op sociaal-economisch gebied best een rechtse koers neergelegd, iets wat GroenLinks-PvdA tegen de borst stuit. Over de begroting en bezuinigingen kan het kabinet naar rechts kijken, in een combinatie van JA21 en een paar kleine partijen. Maar of dat haalbaar is, zal de komende maanden moeten blijken.”