Leo De Maeyer (69) uit Oostende blikt met gemengde gevoelens terug op de overgang naar zijn pensioen. De voormalige IT-medewerker bij BNP Paribas werkte 45 jaar lang “in het hart van de financiële machine”, zoals hij het zelf noemt. Toch werd zijn loopbaan abrupt afgebroken. “Zodra ik 65 werd, kreeg ik automatisch een ontslagbrief. Al mijn rechten als werknemer vielen weg.” HLN-werkexpert Stijn Baert neemt zijn financiën onder de loep.

Weinig financiële onderwerpen zorgden het voorbije jaar voor zoveel discussie als onze pensioenen. Maar hoeveel krijgen gepensioneerden nu eigenlijk maandelijks op hun rekening? Welke keuzes hebben ze daarvoor gemaakt en wat zouden ze anders doen? In de HLN-reeksDe Pensioenchecklaten we het hen zelf vertellen.Leo en zijn echtgenote verhuisden in 2016 van hun alleenstaande woning in Bornem naar een appartement aan de kust, een bewuste voorbereiding op “de derde leeftijd”. Twee zonen en vier kleinkinderen: hun leven is vandaag rustiger en financieel komen ze goed rond. Al blijft Leo waakzaam voor wat de toekomst kan brengen.Automatisch ontslagDe man probeerde wel om tot zijn 67ste te blijven werken, maar botste daarbij op een muur. “Ik had mijn aanvraag om langer dan tot mijn 65ste te werken netjes ingediend, zoals de wet voorschreef. Maar zodra ik 65 werd, kreeg ik automatisch een ontslagbrief. Al mijn rechten als werknemer vielen zo weg: je bent geen beschermde bediende meer, je kunt geen sociale voordelen meer claimen en je contract stopt gewoon.”Hij mocht nog drie maanden blijven, maar daarna werd hij toch ontslagen. “Niet omdat ik mijn werk niet goed deed, maar omdat het bedrijf geen medewerkers wil houden voorbij 65. Veel functies gingen richting Frankrijk. De wet zegt dat langer werken mag, maar in de praktijk word je gewoon aan de deur gezet zodra het kan.”50 euro minder

Dat hij langer wilde werken, had weinig met geld te maken. “Ik vond mijn job nog altijd boeiend. De opkomst van cryptomunten, robotisering en artificiële intelligentie: ik wilde die nieuwe wereld nog meebeleven. Ik voelde me helemaal niet ‘op’.”Toch was er ook een financiële impact, die hij altijd zal blijven voelen. “Had ik effectief kunnen werken tot mijn 67ste, dan zou ik ongeveer 50 euro per maand meer pensioen krijgen. Vandaag is dat netto 1.850 euro per maand, na een carrière van 45 jaar, waarvan zeven jaar in drie ploegen. Ik vind dat triestig. Mijn laatste nettoloon bedroeg ongeveer 3.800 euro. Een groot verschil.”Zijn echtgenote werkte deeltijds en ontvangt ongeveer 1.450 euro pensioen. “We komen samen goed rond, maar het verschil tussen je loon en je pensioen blijft enorm. Je dertiende en veertiende maand vallen weg, je extra’s verdwijnen en ik moest ook mijn bedrijfswagen inleveren.”ArcoparLeo wist helaas al langer wat het betekent als extra’s verdwijnen. De Arcopar-aandelen die hij ooit kocht als een soort spaarpot, zijn vandaag waardeloos geworden, een verlies van ongeveer 10.000 euro. Daarnaast kreeg hij bij Fortis optiecontracten in plaats van vakantiegeld, waarop hij meteen 15 procent belasting moest betalen, goed voor zo’n 1.500 euro.Toen Fortis ruim vijftien jaar geleden omviel, verdwenen die opties voorgoed. “Ik ben mijn dertiende maand kwijtgeraakt, de opties en de belasting die ik vooraf moest betalen. Alles samen was dat opnieuw rond de 10.000 euro.”Ook bij Bit4You, het eerste Belgische cryptoplatform, liep het fout. “Ik had daar 7.000 euro in geïnvesteerd. Toen het failliet ging, kreeg ik mijn inzet terug. Maar mijn drie bitcoins, die vandaag samen ongeveer 300.000 euro waard zouden zijn, was ik kwijt. Je leert daar veel uit, maar het doet pijn. Het vertrouwen in de overheid is weg.”BeleggenBeleggen vormt al sinds 1981 een constante in Leo’s leven. “Ik investeer vooral in aandelen. De voorbije jaren ben ik overgestapt op trackers. Dat is eenvoudiger, internationaal gediversifieerd en minder afhankelijk van de beslissingen van fondsbeheerders.”Toch dient zijn portefeuille niet als maandelijkse aanvulling. “Ik leef van mijn pensioen, zolang de kosten dat mogelijk maken. De beleggingen blijven staan als buffer of voor de kinderen. Spaargeld laat ik niet graag op een rekening staan, want de inflatie vreet dat op.”Sober maar comfortabelLeo en zijn echtgenote wonen nu in een appartement. “Een alleenstaande woning werd te groot en vergde te veel werk. We houden onze kosten bewust laag. Zo hebben we geen eigen auto meer. Het openbaar vervoer volstaat.” Financieel lukt het vandaag, al blijft de onzekerheid bestaan. “Het is moeilijk te voorspellen hoe lang dat zo blijft.”Bij de overheid werken?

Op de vraag wat hij anders zou hebben gedaan, twijfelt Leo. “Misschien bij de overheid gaan werken. Die hebben alvast een betere pensioenopbouw. Maar zou ik daar evenveel hebben geleerd en dezelfde kansen hebben gekregen?”Zijn advies aan anderen die hun pensioen nog moeten aanvatten is dan ook helder. “Blijf actief, fysiek, mentaal en sociaal”, zegt hij. “Val niet in een gat. Zorg voor je gezondheid, want dat is je grootste kapitaal. Ziekte maakt geld waardeloos — maar inflatie doet net hetzelfde. Je moet voorbereid zijn.”“We gaan in ons land inderdaad niet goed om met menselijk kapitaal op leeftijd”, reageert professor arbeidseconomie aan de UGent Stijn Baert. “Het aantal mensen dat het voorstel krijgt om na hun officiële pensioenleeftijd aan gelijkaardige voorwaarden verder te werken, is laag. En dan maar klagen dat de kassa van onze sociale zekerheid niet gevuld raakt.”“Bovendien houdt dit lage respect voor wie de pensioenleeftijd net voorbij is onze cultuur van ‘afgeschreven zijn’ in de hand: mensen blijven daardoor ook zelf meer binair naar werk en pensioen kijken en leeftijdsdiscriminatie blijft hardnekkig. Het is niet toevallig dat in de VS, waar doorwerken na je 66ste veel meer wordt gefaciliteerd én gebeurt, de discriminatie op de arbeidsmarkt voor 55-plussers veel lager ligt.”Scandinavië“Maar dat veel werkgevers van 66-plussers af willen, heeft natuurlijk ook te maken met de hardnekkige koppeling tussen onze lonen en de anciënniteit: hoe meer ervaring, hoe duurder je wordt. Dat ligt in Scandinavië toch anders. Daar kunnen lonen wel dalen eens je wat minder productief bent. De regering-Michel heeft destijds aan de sociale partners gevraagd om dat wat los te wrikken, maar die vonden daar geen akkoord over.”

Charles Michel (MR) was premier van oktober 2014 tot oktober 2019.© BELGAOnze werkexpert bejubelt tot slot de aanpak van Leo met oog op een extra spaarpotje. “Ik volg Leo helemaal qua beleggingsstrategie. De trackers waar hij over spreekt, volgen een brede korf van aandelen. Ze worden niet actief beheerd en het voordeel daarvan is dat de kosten ook minder hoog zijn.”