Wie werkloos wordt, heeft straks nog maar recht op maximaal één jaar WW. Wie arbeidsongeschikt wordt, krijgt een minder hoge uitkering. En de AOW-leeftijd gaat sneller omhoog. Dat zijn een aantal van de plannen in het coalitieakkoord dat D66, VVD en CDA presenteren. Lees hier de belangrijkste punten op een rij.

Het nieuwe kabinet wil het mes diep zetten in de sociale zekerheid en in de zorg. D66, VVD en CDA willen meer geld uitgeven aan bijvoorbeeld de krijgsmacht en aan onderwijs. Maar de miljarden die daarvoor nodig zijn gaan burgers wel voelen in hun portemonnee.

💶Uitkeringen

– De WW-uitkering wordt ingekort tot maximaal een jaar. Nu heeft iemand die werkloos wordt nog recht op maximaal twee jaar WW. De drie aanstaande regeringspartijen beloven wel dat de uitkering iets hoger wordt. Hoeveel hoger, is nog onduidelijk. Tegelijkertijd moeten werknemers ook langer hebben gewerkt om WW-rechten op te bouwen. In totaal moet dat 1,3 miljard euro opleveren.

– De AOW-leeftijd gaat vanaf 2033 sneller omhoog. Dat betekent langer doorwerken. Voor elk jaar dat mensen gemiddeld ouder worden stijgt de AOW-leeftijd met één jaar. Nu is dat nog acht maanden. Opbrengst voor de schatkist: 2,7 miljard euro.

 Mis nooit meer het laatste nieuws

Krijg een melding bij belangrijk nieuws over Algemeen.

– Wie arbeidsongeschikt wordt, krijgt straks veelal een lagere uitkering. De maximale uitkering die iemand kan krijgen, wordt 20 procent lager dan nu het geval is. Ook verdwijnt de speciale, hogere uitkering voor mensen die helemaal arbeidsongeschikt raken (IVA) voor nieuwe gevallen. Besparing: 2,3 miljard euro.

👩🏼‍⚕️Gezondheidszorg

– De leeftijdsgrens voor het kopen van tabak en vapes moet van 18 naar 21 jaar.

– Het eigen risico wordt met 75 euro verhoogd naar 460 euro. Daartegenover staat wel dat je als patiënt nooit het hele bedrag in één keer kwijt bent, maar maximaal 150 euro. Gemeenten krijgen 350 miljoen euro om chronisch zieken en gehandicapten te helpen die de rekeningen niet kunnen betalen. Totale besparing: bijna 4,8 miljard euro in 2030.

– Het nieuwe kabinet gaat kritischer kijken naar welke geneesmiddelen er in het basispakket komen. Dit levert een besparing op van 150 miljoen euro.

– Er wordt vanaf 2030 bijna 2 miljard euro bezuinigd op de ouderenzorg. In de praktijk betekent dit dat ouderen in een verpleeghuis meer moeten gaan betalen. En er wordt gekort op de huishoudelijke hulp.

– Er komt een eigen bijdrage in de wijkverpleging.

– Het nieuwe kabinet wil investeren in preventie en welzijn. Vanaf 2028 wordt hier een bedrag van 35 miljoen euro per jaar voor vrijgemaakt. Ook wordt er 50 miljoen extra per jaar geïnvesteerd in sport.

🏠 Woningnood

– Er komen 30 grote nieuwe nieuwbouwlocaties verspreid over het land. Dat kunnen nieuwe wijken zijn, maar ook nieuwe steden. Veel van die locaties zijn al door eerdere kabinetten aangewezen.

– De regels en belasting voor verhuurders worden versoepeld. Hoe precies, is nog onduidelijk. De Wet betaalbare huur, die regelt dat huurders niet te veel betalen, wordt herzien.

– Het wordt lastiger om bezwaar aan te tekenen tegen woningbouwprojecten.

– Gemeenten krijgen minder vrijheid om te eisen dat wie er een huis koopt daar ook zelf gaat wonen.

– Er komt een vermogenstoets voor mensen die een sociale huurwoning aanvragen. Corporaties kunnen zo mensen weigeren die nu al zelf een koophuis hebben dat ze verhuren.

🚦Asiel

– Het kabinet-Jetten gaat de asielwetten van PVV’er Faber ‘onverkort’ uitvoeren als die volgende maand worden aangenomen door de Eerste Kamer. Als er plots veel asielaanvragen worden ingediend en ‘de asielketen bezwijkt onder de instroom’, kan ‘een tijdelijke noodstop’ op nareizende gezinsleden van oorlogsvluchtelingen worden afgekondigd.

– Noodopvang voor asielzoekers in hotels en cruiseschepen wordt vervangen door noodopvang in reguliere asielzoekerscentra.

– Gemeenten mogen voortaan zelf beslissen of ze asielzoekers die een verblijfsvergunning hebben voorrang geven op een huurhuis. Het vorige kabinet verbood die voorrang nog. Pas als er voldoende woningen zijn, verdwijnt de mogelijkheid om statushouders voorrang te geven.

– Overlastgevende vluchtelingen worden harder aangepakt. Ze krijgen bijvoorbeeld sneller een reisverbod of ze moeten naar een speciale opvanglocatie waar ze minder vrijheid hebben. Om overlast te voorkomen wordt naast werk en taalles ook ingezet op dagbesteding en therapie om trauma’s en verslavingen aan te pakken.

– De samenwerking met Oeganda die kabinet-Schoof aanging, gaat op pauze. In dat land moesten ‘terugkeerhubs’ komen waar uitgeprocedeerde asielzoekers uit andere landen naartoe gestuurd kunnen worden.

☄️Defensie

– D66, VVD en CDA willen een bijdrage gaan vragen voor ‘onze veiligheid’. Die is niet vrijwillig en loopt via de inkomstenbelasting.

– De krijgsmacht groeit niet naar 100.000 maar naar 122.000 mensen, als het aan kabinet-Jetten ligt. Daarvoor wordt het dienjaar voor jongeren ‘fors’ uitgebreid en komt er een verplichte enquête voor jongeren. Als stok achter de deur wordt ‘de herinvoering van een selectieve opkomstplicht’ achter de hand gehouden.

– Om minder afhankelijk te worden van landen buiten het Navo-bondgenootschap, wil het kabinet 50 procent van de spullen voor de krijgsmacht inkopen bij Nederlandse en Europese partners. Daarmee lijkt het kabinet ook voor te sorteren op een kleinere rol voor de VS.

👨‍🎓 Onderwijs

– Leerlingen mogen geen mobieltjes meer bij zich hebben op school.

– Kabinet-Jetten gaat investeren in ‘de rijke schooldag’, ofwel voor- en naschoolse activiteiten zoals muziekles, op scholen. Ook moeten er brede brugklassen komen, waar leerlingen op een later moment pas een niveau hoeven te kiezen.

– Er komt een staatscommissie die onderzoek doet naar de oorzaken dat kinderen steeds slechter lezen, schrijven en rekenen.

– Universiteiten en hogescholen krijgen ‘meer mogelijkheden om internationaal toptalent aan te trekken’. Het vorige kabinet wilde dit juist inperken.

– De uitwonende beurs voor studenten gaat omhoog.

– Er komt een wettelijk verplichte stagevergoeding.

– Kinderen in het primair en voortgezet onderwijs krijgen gratis schoolfruit.

👨‍✈️Veiligheid

– De partijen willen het demonstratierecht begrenzen als dat tot ‘grootschalige verstoring van de openbare orde’ leidt.

– Voetbalclubs kunnen straks een boete krijgen als door hooligans politie-inzet nodig is ‘binnen het stadion’.

– Om overbelaste rechters te ontzien mag de politie straks zelf boetes opleggen bij kleinere overtredingen en enkele strafbare feiten, zoals diefstal, winkelroof en vernieling.

– Er wordt 100 miljoen euro extra uitgetrokken voor de overvolle gevangenissen. Kanttekening is wel: dat is een kwart van wat nodig is.

– Er komt hier een variant op Clare’s Law, een Engelse wet, vernoemd naar de Britse Clare Woord die werd gedood door haar vriend, die een gewelddadig verleden had. Straks kunnen vrouwen met vermoedens over hun partner informatie opvragen bij de politie – die beslist dan óf en wat er met hen gedeeld kan worden, als er informatie is.

🪙 Belasting

– De hypotheekrenteaftrek blijft behouden.

– De btw op snijbloemen gaat van 9 naar 21 procent.

– Er komt een suikertaks die producenten moeten ophoesten. Hoe die er precies moet uitzien wordt nog uitgewerkt.

– Benzine wordt op termijn duurder. De benzineaccijnzen gaan na 2027 weer gewoon omhoog met de inflatie.

– Er komen minder heffingskortingen, zoals de arbeidskorting en de algemene heffingskorting. Welke precies gaan sneuvelen is nog niet bekend.

– De kinderbijslag en het kindgebonden budget worden samengevoegd, met hogere vaste bedragen per kind.

🚗 Verkeer

– Tot nu toe wilden verkeersministers er niet aan, maar: er komt toch een aparte voertuigcategorie voor fatbikes, als het aan D66, VVD en CDA ligt. Zo kan de nieuwe coalitie een helmplicht en minimumleeftijd mogelijk maken.

– Veel geld voor grote verkeersprojecten is er nog altijd niet. Wel hoopt de coalitie om zeventien gepauzeerde weg-, water- spoortrajecten te hervatten.

– Lelystad Airport gaat open voor de F35 én voor burgerluchtvaart. In eerste instantie gaat het om 10.000 vliegbewegingen.

– Schiphol moet meer doen tegen geluidsoverlast. De nieuwe coalitie houdt vast aan het maximum aantal van 478.000 vliegbewegingen per jaar. Daarvoor wordt een nieuw plan gemaakt, ook een nachtsluiting wordt als optie meegenomen.

☀️Klimaat

-Om de problemen op het overvolle stroomnet te verhelpen, komt er een speciale Crisiswet Netcongestie. Deze regeling moet procedures rond de aanleg van stroomnetten – huisjes, nieuwe kabels – drastisch versnellen.

– De nieuwe coalitie houdt vast aan het plan om ‘ten minste’ vier kerncentrales te bouwen in Nederland. Daarvoor komt geen extra geld.

🐮Stikstof

– Het nieuwe kabinet trekt 20 miljard euro uit om de problemen rondom stikstof op te lossen. Dat geld is bedoeld voor onder andere het opkopen en aanpassen van bedrijven die dicht bij een natuurgebied zitten en voor boeren die vrijwillig willen stoppen.

– In 2030 wordt gekeken of de aanpak succesvol is. Zo niet, dan zullen er ‘aanvullende maatregelen’ genomen worden. Wat dat voor maatregelen zijn, staat nog niet opgeschreven. In 2035 moet het probleem helemaal zijn opgelost. Zo niet, dan dreigt gedwongen krimp van de veestapel. Dit beleid staat lijnrecht tegenover het beleid van kabinet-Schoof.

– De stikstofaanpak richt zich vooral op de gebieden vlakbij de gevoelige Natura 2000-gebieden, ofwel: de natuurgebieden die in slechte staat zijn. Er wordt gestart in de Veluwe en De Peel.

– Er komt ook een grondgebondenheidsnorm, wat betekent dat je als boer nog maar een maximum aantal dieren mag houden per vierkante meter.

🗺 Nederland en de wereld

– In Nederland moet het mes dieper in het aantal ambtenaren. De coalitie wil ruim 1 miljard euro besparen op de rijksoverheid. Wél moet de overheid meer IT’ers in dienst hebben, zodat we minder afhankelijk worden van buitenlandse bedrijven.

– De coalitie wil méér geld uittrekken voor ontwikkelingssamenwerking. Het vorige kabinet snoeide fors in de budgetten, maar D66, VVD en CDA trekken er jaarlijks ruim 250 miljoen euro extra voor uit.

– Ook wordt de bezuiniging op ambassades verzacht, de nieuwe regering trekt 35 miljoen euro uit voor het instandhouden van ambassades.

– De steun aan Oekraïne wordt onverminderd voortgezet, zoals aangekondigd. Daarvoor trokken vorige regeringen minstens 3 miljard euro per jaar uit, datzelfde bedrag reserveren D66, VVD en CDA voor de komende periode.

– Om minder afhankelijk te zijn van de VS, willen de partijen fors inzetten op Europese wapenproducties én eigen inlichtingen. Nederland wil een Europese versie van ‘Five Eyes’ optuigen, ‘om zo met een kopgroep van Europese landen samen te werken op inlichtingengebied’.Wie werkloos wordt, heeft straks nog maar recht op maximaal één jaar WW. Wie arbeidsongeschikt wordt, krijgt een minder hoge uitkering. En de AOW-leeftijd gaat sneller omhoog. Dat zijn een aantal van de plannen in het coalitieakkoord dat D66, VVD en CDA presenteren. Lees hier de belangrijkste punten op een rij.

Het nieuwe kabinet wil het mes diep zetten in de sociale zekerheid en in de zorg. D66, VVD en CDA willen meer geld uitgeven aan bijvoorbeeld de krijgsmacht en aan onderwijs. Maar de miljarden die daarvoor nodig zijn gaan burgers wel voelen in hun portemonnee.

💶Uitkeringen

– De WW-uitkering wordt ingekort tot maximaal een jaar. Nu heeft iemand die werkloos wordt nog recht op maximaal twee jaar WW. De drie aanstaande regeringspartijen beloven wel dat de uitkering iets hoger wordt. Hoeveel hoger, is nog onduidelijk. Tegelijkertijd moeten werknemers ook langer hebben gewerkt om WW-rechten op te bouwen. In totaal moet dat 1,3 miljard euro opleveren.

– De AOW-leeftijd gaat vanaf 2033 sneller omhoog. Dat betekent langer doorwerken. Voor elk jaar dat mensen gemiddeld ouder worden stijgt de AOW-leeftijd met één jaar. Nu is dat nog acht maanden. Opbrengst voor de schatkist: 2,7 miljard euro.

 Mis nooit meer het laatste nieuws

Krijg een melding bij belangrijk nieuws over Algemeen.

– Wie arbeidsongeschikt wordt, krijgt straks veelal een lagere uitkering. De maximale uitkering die iemand kan krijgen, wordt 20 procent lager dan nu het geval is. Ook verdwijnt de speciale, hogere uitkering voor mensen die helemaal arbeidsongeschikt raken (IVA) voor nieuwe gevallen. Besparing: 2,3 miljard euro.

👩🏼‍⚕️Gezondheidszorg

– De leeftijdsgrens voor het kopen van tabak en vapes moet van 18 naar 21 jaar.

– Het eigen risico wordt met 75 euro verhoogd naar 460 euro. Daartegenover staat wel dat je als patiënt nooit het hele bedrag in één keer kwijt bent, maar maximaal 150 euro. Gemeenten krijgen 350 miljoen euro om chronisch zieken en gehandicapten te helpen die de rekeningen niet kunnen betalen. Totale besparing: bijna 4,8 miljard euro in 2030.

– Het nieuwe kabinet gaat kritischer kijken naar welke geneesmiddelen er in het basispakket komen. Dit levert een besparing op van 150 miljoen euro.

– Er wordt vanaf 2030 bijna 2 miljard euro bezuinigd op de ouderenzorg. In de praktijk betekent dit dat ouderen in een verpleeghuis meer moeten gaan betalen. En er wordt gekort op de huishoudelijke hulp.

– Er komt een eigen bijdrage in de wijkverpleging.

– Het nieuwe kabinet wil investeren in preventie en welzijn. Vanaf 2028 wordt hier een bedrag van 35 miljoen euro per jaar voor vrijgemaakt. Ook wordt er 50 miljoen extra per jaar geïnvesteerd in sport.

🏠 Woningnood

– Er komen 30 grote nieuwe nieuwbouwlocaties verspreid over het land. Dat kunnen nieuwe wijken zijn, maar ook nieuwe steden. Veel van die locaties zijn al door eerdere kabinetten aangewezen.

– De regels en belasting voor verhuurders worden versoepeld. Hoe precies, is nog onduidelijk. De Wet betaalbare huur, die regelt dat huurders niet te veel betalen, wordt herzien.

– Het wordt lastiger om bezwaar aan te tekenen tegen woningbouwprojecten.

– Gemeenten krijgen minder vrijheid om te eisen dat wie er een huis koopt daar ook zelf gaat wonen.

– Er komt een vermogenstoets voor mensen die een sociale huurwoning aanvragen. Corporaties kunnen zo mensen weigeren die nu al zelf een koophuis hebben dat ze verhuren.

🚦Asiel

– Het kabinet-Jetten gaat de asielwetten van PVV’er Faber ‘onverkort’ uitvoeren als die volgende maand worden aangenomen door de Eerste Kamer. Als er plots veel asielaanvragen worden ingediend en ‘de asielketen bezwijkt onder de instroom’, kan ‘een tijdelijke noodstop’ op nareizende gezinsleden van oorlogsvluchtelingen worden afgekondigd.

– Noodopvang voor asielzoekers in hotels en cruiseschepen wordt vervangen door noodopvang in reguliere asielzoekerscentra.

– Gemeenten mogen voortaan zelf beslissen of ze asielzoekers die een verblijfsvergunning hebben voorrang geven op een huurhuis. Het vorige kabinet verbood die voorrang nog. Pas als er voldoende woningen zijn, verdwijnt de mogelijkheid om statushouders voorrang te geven.

– Overlastgevende vluchtelingen worden harder aangepakt. Ze krijgen bijvoorbeeld sneller een reisverbod of ze moeten naar een speciale opvanglocatie waar ze minder vrijheid hebben. Om overlast te voorkomen wordt naast werk en taalles ook ingezet op dagbesteding en therapie om trauma’s en verslavingen aan te pakken.

– De samenwerking met Oeganda die kabinet-Schoof aanging, gaat op pauze. In dat land moesten ‘terugkeerhubs’ komen waar uitgeprocedeerde asielzoekers uit andere landen naartoe gestuurd kunnen worden.

☄️Defensie

– D66, VVD en CDA willen een bijdrage gaan vragen voor ‘onze veiligheid’. Die is niet vrijwillig en loopt via de inkomstenbelasting.

– De krijgsmacht groeit niet naar 100.000 maar naar 122.000 mensen, als het aan kabinet-Jetten ligt. Daarvoor wordt het dienjaar voor jongeren ‘fors’ uitgebreid en komt er een verplichte enquête voor jongeren. Als stok achter de deur wordt ‘de herinvoering van een selectieve opkomstplicht’ achter de hand gehouden.

– Om minder afhankelijk te worden van landen buiten het Navo-bondgenootschap, wil het kabinet 50 procent van de spullen voor de krijgsmacht inkopen bij Nederlandse en Europese partners. Daarmee lijkt het kabinet ook voor te sorteren op een kleinere rol voor de VS.

👨‍🎓 Onderwijs

– Leerlingen mogen geen mobieltjes meer bij zich hebben op school.

– Kabinet-Jetten gaat investeren in ‘de rijke schooldag’, ofwel voor- en naschoolse activiteiten zoals muziekles, op scholen. Ook moeten er brede brugklassen komen, waar leerlingen op een later moment pas een niveau hoeven te kiezen.

– Er komt een staatscommissie die onderzoek doet naar de oorzaken dat kinderen steeds slechter lezen, schrijven en rekenen.

– Universiteiten en hogescholen krijgen ‘meer mogelijkheden om internationaal toptalent aan te trekken’. Het vorige kabinet wilde dit juist inperken.

– De uitwonende beurs voor studenten gaat omhoog.

– Er komt een wettelijk verplichte stagevergoeding.

– Kinderen in het primair en voortgezet onderwijs krijgen gratis schoolfruit.

👨‍✈️Veiligheid

– De partijen willen het demonstratierecht begrenzen als dat tot ‘grootschalige verstoring van de openbare orde’ leidt.

– Voetbalclubs kunnen straks een boete krijgen als door hooligans politie-inzet nodig is ‘binnen het stadion’.

– Om overbelaste rechters te ontzien mag de politie straks zelf boetes opleggen bij kleinere overtredingen en enkele strafbare feiten, zoals diefstal, winkelroof en vernieling.

– Er wordt 100 miljoen euro extra uitgetrokken voor de overvolle gevangenissen. Kanttekening is wel: dat is een kwart van wat nodig is.

– Er komt hier een variant op Clare’s Law, een Engelse wet, vernoemd naar de Britse Clare Woord die werd gedood door haar vriend, die een gewelddadig verleden had. Straks kunnen vrouwen met vermoedens over hun partner informatie opvragen bij de politie – die beslist dan óf en wat er met hen gedeeld kan worden, als er informatie is.

🪙 Belasting

– De hypotheekrenteaftrek blijft behouden.

– De btw op snijbloemen gaat van 9 naar 21 procent.

– Er komt een suikertaks die producenten moeten ophoesten. Hoe die er precies moet uitzien wordt nog uitgewerkt.

– Benzine wordt op termijn duurder. De benzineaccijnzen gaan na 2027 weer gewoon omhoog met de inflatie.

– Er komen minder heffingskortingen, zoals de arbeidskorting en de algemene heffingskorting. Welke precies gaan sneuvelen is nog niet bekend.

– De kinderbijslag en het kindgebonden budget worden samengevoegd, met hogere vaste bedragen per kind.

🚗 Verkeer

– Tot nu toe wilden verkeersministers er niet aan, maar: er komt toch een aparte voertuigcategorie voor fatbikes, als het aan D66, VVD en CDA ligt. Zo kan de nieuwe coalitie een helmplicht en minimumleeftijd mogelijk maken.

– Veel geld voor grote verkeersprojecten is er nog altijd niet. Wel hoopt de coalitie om zeventien gepauzeerde weg-, water- spoortrajecten te hervatten.

– Lelystad Airport gaat open voor de F35 én voor burgerluchtvaart. In eerste instantie gaat het om 10.000 vliegbewegingen.

– Schiphol moet meer doen tegen geluidsoverlast. De nieuwe coalitie houdt vast aan het maximum aantal van 478.000 vliegbewegingen per jaar. Daarvoor wordt een nieuw plan gemaakt, ook een nachtsluiting wordt als optie meegenomen.

☀️Klimaat

-Om de problemen op het overvolle stroomnet te verhelpen, komt er een speciale Crisiswet Netcongestie. Deze regeling moet procedures rond de aanleg van stroomnetten – huisjes, nieuwe kabels – drastisch versnellen.

– De nieuwe coalitie houdt vast aan het plan om ‘ten minste’ vier kerncentrales te bouwen in Nederland. Daarvoor komt geen extra geld.

🐮Stikstof

– Het nieuwe kabinet trekt 20 miljard euro uit om de problemen rondom stikstof op te lossen. Dat geld is bedoeld voor onder andere het opkopen en aanpassen van bedrijven die dicht bij een natuurgebied zitten en voor boeren die vrijwillig willen stoppen.

– In 2030 wordt gekeken of de aanpak succesvol is. Zo niet, dan zullen er ‘aanvullende maatregelen’ genomen worden. Wat dat voor maatregelen zijn, staat nog niet opgeschreven. In 2035 moet het probleem helemaal zijn opgelost. Zo niet, dan dreigt gedwongen krimp van de veestapel. Dit beleid staat lijnrecht tegenover het beleid van kabinet-Schoof.

– De stikstofaanpak richt zich vooral op de gebieden vlakbij de gevoelige Natura 2000-gebieden, ofwel: de natuurgebieden die in slechte staat zijn. Er wordt gestart in de Veluwe en De Peel.

– Er komt ook een grondgebondenheidsnorm, wat betekent dat je als boer nog maar een maximum aantal dieren mag houden per vierkante meter.

🗺 Nederland en de wereld

– In Nederland moet het mes dieper in het aantal ambtenaren. De coalitie wil ruim 1 miljard euro besparen op de rijksoverheid. Wél moet de overheid meer IT’ers in dienst hebben, zodat we minder afhankelijk worden van buitenlandse bedrijven.

– De coalitie wil méér geld uittrekken voor ontwikkelingssamenwerking. Het vorige kabinet snoeide fors in de budgetten, maar D66, VVD en CDA trekken er jaarlijks ruim 250 miljoen euro extra voor uit.

– Ook wordt de bezuiniging op ambassades verzacht, de nieuwe regering trekt 35 miljoen euro uit voor het instandhouden van ambassades.

– De steun aan Oekraïne wordt onverminderd voortgezet, zoals aangekondigd. Daarvoor trokken vorige regeringen minstens 3 miljard euro per jaar uit, datzelfde bedrag reserveren D66, VVD en CDA voor de komende periode.

– Om minder afhankelijk te zijn van de VS, willen de partijen fors inzetten op Europese wapenproducties én eigen inlichtingen. Nederland wil een Europese versie van ‘Five Eyes’ optuigen, ‘om zo met een kopgroep van Europese landen samen te werken op inlichtingengebied’.