Theoloog, kerkhistoricus en voormalig predikant Peter Nissen is vrijdag op 68-jarige leeftijd overleden, kort nadat hij voor de tweede keer werd getroffen door een herseninfarct. De Limburgse emeritus hoogleraar was regelmatig te gast in radio- en tv-programma’s als religiedeskundige.

De katholieke kerk kon altijd rekenen op zijn kritische blik. Nissen dacht niet alleen na over nieuwe vormen die de kerk zou moeten aannemen om te blijven voortbestaan in de seculiere maatschappij, hij zag ook in dat er nagedacht moest worden over de kerkgebouwen nu steeds minder gelovigen naar de mis gaan.

Hij vond bijvoorbeeld dat het bisdom Roermond moet nadenken over hoe deze gebouwen toch behouden kunnen worden voor vieringen. “Je kunt een stukje van het gebouw houden voor diensten en uitvaarten en de rest gebruiken voor andere doelen”, vond Nissen.

Overstap naar protestantse kerk

De opvallendste keuze in zijn leven maakte Peter Nissen wellicht in 2010. Toen kondigde de voormalige student van de priesteropleiding Rolduc aan dat hij de Rooms-Katholieke Kerk had verlaten. Nissen trad toe tot de Remonstrantse Broederschap, een vrijzinnig protestantse kerk. Vijf jaar later werd hij hier zelfs predikant.

In de Remonstrantse Broederschap vond Nissen aanvankelijk een ruimdenkende houding die hij miste in de katholieke kerk. Dat was met name het geval vanwege het beleid van de behoudende paus Benedictus XVI. Daarbij kwamen ook nog eens de misbruikschandalen in de Rooms-Katholieke Kerk, die het voor Nissen moeilijk maakten praktiserend lid te blijven van deze kerk.

Toch was de overstap naar het protestantisme geen gelukkige beslissing. Nissen miste al snel de warmte van het geloof uit zijn jonge jaren. In 2021 keerde hij terug in de schoot van de Rooms-Katholieke Kerk.

‘Heimwee naar het moederland’

De tijdelijke uitstap naar de protestantse vrijzinnigheid bleek nooit zijn echte thuis te zijn geworden. Nissen zei toen volgens L1: “Ik vergelijk mijn ervaring graag met die van een emigrant: hij of zij verlaat het land van herkomst uit onvrede over de mogelijkheden die daar zijn, vindt die mogelijkheden doorgaans wel in het nieuwe land, maar krijgt na verloop van tijd toch vaak heimwee naar het moederland. Zo verging het ook mij.”

Peter Nissen werd in 1957 geboren in Swalmen. Hij ging naar het grootseminarie in Rolduc en de Katholieke Universiteit Nijmegen. Aan die universiteit was hij vanaf 1998 hoogleraar Kerkgeschiedenis en later ook in de Cultuur van het christendom aan de universiteit in Tilburg.

In 2025 werd hij getroffen door een herseninfarct, waardoor hij geen televisiecommentaar kon geven bij de installatie van paus Leo XIV. Onlangs werd Nissen opnieuw getroffen door een herseninfarct, waarna de familie liet weten dat er was gekozen voor palliatieve zorg.