Na de dood van ayatollah Ali Khamenei is Iran begonnen aan een reeks grootschalige aanvallen in het Midden-Oosten en daarbuiten. Wat aanvankelijk werd gezien als gerichte vergelding tegen Israëlische en Amerikaanse doelen, is uitgegroeid tot een offensief dat inmiddels meerdere landen treft, waaronder een lid van de Europese Unie.

Teheran richt zich niet uitsluitend op militaire installaties. Ook civiele doelen zoals hotels, vliegvelden en woontorens zijn geraakt.

In Dubai liep zelfs de Burj Khalifa schade op. Daarmee lijkt Iran duidelijk te maken dat het bereid is de spanningen in de hele regio verder op te voeren.

Aanvallen raken imago en economie Golfstaten

Volgens Amerikaanse media zou de CIA de verblijfplaats van Khamenei aan Israël hebben doorgegeven, wat de liquidatie in een stroomversnelling bracht. De Iraanse reactie lijkt echter breder dan louter wraak.

Door landen in de regio te raken, probeert Teheran mogelijk druk uit te oefenen op bondgenoten van de Verenigde Staten om verdere aanvallen op Iran te stoppen.

Die strategie lijkt voorlopig averechts uit te pakken. Golfstaten scharen zich juist nadrukkelijker achter Washington. Anwar Gargash, adviseur van de president van de Verenigde Arabische Emiraten, waarschuwt dat de agressie Iran “op een cruciaal moment heeft geïsoleerd”.

Voor landen als de Emiraten, Bahrein en Saoedi-Arabië komt het geweld op een gevoelig moment. Zij zijn sterk afhankelijk van hun reputatie als stabiele en veilige bestemming voor investeerders en toeristen. Die reputatie heeft in korte tijd flinke schade opgelopen.

Prestigieuze locaties zoals het Fairmont Hotel in Dubai en het Crown Plaza in Bahrein zijn getroffen. In Abu Dhabi vielen doden. De Amerikaanse ambassade in Manama adviseert Amerikanen inmiddels om hotels in Bahrein te vermijden. Duizenden vluchten in de regio zijn geannuleerd, wat de economische impact verder vergroot.

Straat van Hormuz onder druk

Naast de directe schade groeit ook de bezorgdheid rond de Straat van Hormuz, de belangrijkste vaarroute voor de internationale oliehandel.

De scheepvaart ligt daar vrijwel stil. Iraanse dreigementen, voorzorgsmaatregelen van rederijen en verzekeraars die dekking dreigen in te trekken zorgen voor grote onzekerheid.

De gevolgen voor de olieprijzen kunnen al op korte termijn merkbaar zijn. Als de doorvoer via Hormuz langer wordt verstoord, dreigt een nieuwe schok op de energiemarkten.

Raketten en drones zorgen voor aanhoudende dreiging

Het meest directe gevaar voor de Golfstaten komt van de Iraanse raketten en drones. Alleen al zondag onderschepten de Verenigde Arabische Emiraten 137 ballistische raketten en 209 drones. In Koeweit werden 97 raketten en 283 drones uit de lucht gehaald. Qatar meldde 65 ballistische raketten en twaalf drones, gevolgd door nieuwe aanvallen later op de dag.

Sinds zaterdagochtend voerde Iran meer dan 25 aanvalsrondes uit op verschillende landen. In het Israëlische Beit Shemesh kwamen zeker zes mensen om het leven na een inslag in een woning. Een dag eerder viel een dodelijk slachtoffer bij een raketaanval in Tel Aviv. Ook vlak bij de Oude Stad van Jeruzalem kwam een projectiel neer.

Iran valt Europa aan

Opvallend is dat Iran twee raketten afvuurde richting Cyprus, waar Britse gevechtsvliegtuigen zijn gestationeerd voor zogenoemde defensieve missies. Er vielen geen slachtoffers, maar het betekent wel dat Iraanse aanvallen voor het eerst direct grondgebied van de Europese Unie hebben geraakt.

Zelfs Oman, dat probeerde te bemiddelen om een oorlog te voorkomen, bleef niet buiten schot.

Hoeveel wapens heeft Iran nog?

Volgens Israëlische schattingen beschikt Iran nog over ongeveer 2.500 ballistische raketten. Daarnaast heeft het land een reeks andere projectielen die aanzienlijke schade kunnen aanrichten.

De maximale reikwijdte van Iraanse raketten ligt rond de 2.000 kilometer, een limiet die het land zichzelf heeft opgelegd. Daarmee kunnen doelen in Israël worden geraakt, maar ook delen van Zuidoost-Europa.

Daarnaast zou Iran beschikken over circa 80.000 drones. Die voorraad wordt dagelijks uitgebreid met enkele honderden nieuwe exemplaren.

Dat betekent dat de dreiging voorlopig niet is uitgeput en dat de regio rekening moet houden met een langdurige periode van instabiliteit.