Internationaal recht Een snel groeiende groep landen benadrukt het belang van internationaal recht in de Palestijnse gebieden. Een bijeenkomst van deze ‘The Hague Group’, zaterdag in Amsterdam, trok veel publiek. „Een oppepper voor ons emotioneel systeem, tegen al het onrecht in Gaza.”

oedenavond kameraden”, zegt Francesca Albanese tegen een volle Dominicuskerk op zaterdagavond in Amsterdam. Er wordt geklapt en gejuicht voor de jurist, sinds 2022 de VN-rapporteur voor de mensenrechten in de Palestijnse gebieden. „Ik voel me vereerd hier te staan. Bijeenkomsten als deze zijn deel van de kracht van deze strijd.”

In de kerk hangen grote spandoeken met ‘Stop de Nakba’, de verdrijving van de Palestijnen rond de oprichting van Israël in 1948, en ‘Free Palestine’, naast Palestijnse vlaggen. In het publiek zitten veel mensen met een keffiyeh, een traditionele, geweven Palestijnse sjaal in een ruitpatroon. De sfeer is uitgelaten, elk applaus is luid en langdurig.

Albanese bekritiseert het systeem waarbinnen de genocide op de Palestijnen plaatsvindt, van de bedrijven en het financiële systeem tot media en de landen „die Israël in staat stellen te zijn wat het is en te doen wat het doet”. Ook is ze kritisch op de Palestijnse Autoriteit en Hamas, net zoals de VN, waar ze zelf deel van uitmaakt. „De hypocrisie van de VN die jaar na jaar resoluties aannemen, die dagelijks worden geschonden.” Ze noemt het internationale recht „het laatste niet-gewelddadige middel dat we hebben”. En: „Het probleem zijn niet de wetten zelf, maar de mate waarin ze worden gehandhaafd.”

Albanese is een van de sprekers tijdens een publieksbijeenkomst georganiseerd door ngo’s ter ondersteuning van de The Hague Group. Dat is een groep landen, gevormd in januari 2025, die wil samenwerken om internationaal recht in de Palestijnse gebieden te verdedigen en te handhaven. Ze baseren zich op uitspraken van het Internationaal Gerechtshof en het Internationaal Strafhof. Volgens de groep verliezen deze rechtbanken hun betekenis als staten hun uitspraken zonder gevolgen kunnen negeren.

De zich snel uitbreidende groep begon met negen staten uit het mondiale zuiden: Zuid-Afrika, Colombia, Bolivia, Cuba, Honduras, Belize, Maleisië, Senegal en Namibië. Honduras trok zich terug na de verkiezingswinst van de nieuwe regering. De landen willen onder meer de levering aan Israël voorkomen van wapens en munitie die worden gebruikt in de Gaza-oorlog. Ook willen ze schepen die wapens naar Israël vervoeren de toegang tot hun havens ontzeggen.

Ambassadeurs uit veertig landen

Afgelopen woensdag hield de The Hague Group een ‘noodvergadering’ in Den Haag, naar aanleiding van de versnellende Israëlische annexatie van de bezette Westelijke Jordaanoever. Ambassadeurs van veertig landen waren aanwezig, waaronder acht Europese landen, zoals Spanje, Denemarken, Noorwegen en Zweden. Nederland ging niet op de uitnodiging in.

De aanwezige landen spraken daar af zich in te spannen om Israëlische reizigers te verplichten openbaar te maken of ze in het leger hebben gediend, om zo aanvullend onderzoek naar eventuele oorlogsmisdaden mogelijk te maken en mensen te kunnen weigeren aan de grens. Het betreft een voorstel, de individuele regeringen en parlementen van deelnemende landen moeten dit nog goedkeuren.

De Indiase politiek econoom Varsha Gandikota, werkzaam voor de internationale politieke organisatie Progressive International, bracht de landen bij elkaar. Ze was op het idee gebracht door de zaak waarin Zuid-Afrika Israël beschuldigt van genocide bij het Internationaal Gerechtshof in Den Haag. Zo ontstond ook de naam van het collectief. Samen met onder andere Jeremy Corbyn schreef ze de landen aan met de vraag of ze een groep wilden vormen; Corbyn is de voormalig leider van de Britse Labour Partij. Hij raakte in conflict met zijn partij na beschuldigingen van antisemitisme.

„We gebruiken vakbondslogica: de kracht van collectieve actie”, zegt Gandikota, zelf ook een van de sprekers, na afloop van de publieksbijeenkomst op zaterdagavond. „Dat we groeien laat zien dat steeds meer landen naar manieren zoeken om een eind te maken aan de straffeloosheid in Gaza”, zegt ze. „En ja, een grotere groep brengt ook uitdagingen met zich mee: in klein gezelschap kun je makkelijker maatregelen afstemmen en heb je minder risico op verwatering. Maar met meer landen kunnen we uiteindelijk meer druk uitoefenen.”

Wel Rooney, niet Thunberg

Deze zaterdagavond spreken onder meer de Ierse schrijfster Sally Rooney, de Amerikaanse vakbondsleider Chris Smalls en de Palestijnse activist Omar Barghouti, medeoprichter van de internationale BDS-beweging, Boycott, Divestment and Sanctions.

Ze wijzen op „de architectuur” die het mogelijk maakt dat de genocide in Gaza plaatsvindt en wijzen op de „medeplichtigheid” van staten die het laten gebeuren. Er wordt verwezen naar de internationale, door de VN ingestelde boycot tegen Zuid-Afrika die een rol speelde bij het beëindigen van de apartheid. In een videoboodschap spreekt ook de Palestijnse journalist Hind Khoudary de zaal toe. „We vragen niet om medelijden, we eisen verantwoordelijkheid”, zegt ze. Tijdens de toespraken – de meeste zijn lang – knikken mensen in het publiek instemmend mee.

Greta Thunberg, bekend geworden als klimaatactivist en sinds 2023 ook prominent Pro-Palestijnse activist, zou spreken maar was verhinderd. Uit solidariteit bleef ze in Tunesië, waar mede-activisten werden opgepakt, bezig met de voorbereiding van een nieuw humanitair hulpkonvooi: een vloot schepen met dokters, oorlogsmisdaden-onderzoekers en ingenieurs om hulpgoederen naar Gaza te brengen.

„Het was inspirerend”, glundert de in Nederland studerende Amerikaanse Neela Pancha (19) na afloop. Ook haar studiegenoot Ambrosa Lambermont (20) uit Zuid-Afrika, voelt een „hernieuwde revolutionaire spirit”. „Het is makkelijk om de hoop te verliezen in deze tijd”, zegt ze. „Wij zijn de generatie die geconfronteerd wordt met de eerste nauwgezet op video gedocumenteerde genocide.” Student sociologie Kali Moodley (19) uit Zuid-Afrika: „Hier worden we er weer aan herinnerd dat we samen sterk staan. Dat is hoop die we goed kunnen gebruiken.”

Ook voor moeder Magga Stina (58) en dochter Salvor Thorarinsdottir (33) uit IJsland voelt deze avond bijna als noodzakelijk voor het opdoen van nieuwe energie. „We proberen altijd naar dit soort congressen te gaan”, zegt Thorarinsdottir, die theater studeert in Amsterdam. „Om ons emotionele systeem een oppepper te geven, als tegenwicht tegen al het onrecht dat we dagelijks zien in Gaza.”

Bijna iedere spreker deze avond verwijst naar de schendingen van internationaal recht elders, van Iran tot in Venezuela. Maar daar ligt de nadruk niet op. „Deze avond”, zegt secretaris Gandikota, „moest over Gaza gaan.”