In de uitzending van Nieuws van de Dag ontstond donderdagavond een discussie tussen tafelgasten Lidewij de Vos en Renske Leijten. De leider van Forum voor Democratie betichtte de ex-politica van hypocrisie.

Aan het begin van de uitzending werd De Vos direct doorgezaagd over kandidaat-gemeenteraadsleden van FVD met een dubieus verleden. “Het gaat hier al een maand over, sinds juni. Jullie vinden het blijkbaar nodig om er nog een keer over te beginnen”, zegt De Vos. “De grote problemen in Nederland, daar zou het natuurlijk eigenlijk over moeten gaan.”

Presentator Thomas van Groningen countert: “Ja, maar daar kunnen we ook niet aan beginnen, aan die grote problemen van Nederland, want niemand wil met u samenwerken omdat dit blijft dooretteren.” Volgens De Vos zoeken andere partijen echter een excuus om niet met FVD samen te werken en wordt ‘dit verhaal daarom opgeblazen’.

“Wij hebben gewoon een goed verhaal. Als andere partijen er niet mee samen willen werken, dan willen zij dus blijkbaar dat de problemen in Nederland blijven.”

Leijten haakt in. “Wat ik me afvraag: kijk, je zegt hier dat dat in het verleden zo was en dat het nu niet meer zo is, dat je daar met ze over hebt gesproken. Dan zou het niet zo heel moeilijk moeten zijn om er afstand van te nemen en ook aan die kandidaten te vragen om die afstand te nemen”, geeft de ex-SP’er aan.

“Mensen hebben een soort obsessie met het woord ‘afstand nemen’”, antwoordt De Vos. “Maar ik heb heel duidelijk aangegeven: die uitspraak zou ik niet hebben gedaan. Die organisaties hebben niets met FVD te maken. Alleen reken ik daar mensen die nu tien jaar verder zijn niet per definitie op aan.”

“Laat ik het dan anders vragen”, vervolgt Leijten. “Volgens mij gaf u net een beetje een opening dat u er wel afstand van nam. Maar laat ik het dan anders vragen. Ik zie ook verklaringen van kandidaten in kranten en mediaoptredens waarin de vraag wordt gesteld: vind je dat nu ook nog? En dan zie je veel mensen toch ook vergoelijken of verbloemen dat er niet zoveel mis mee is, dat het een leuke beweging is. Dan gaat het ook over bewegingen waar bijvoorbeeld mensen onverdraagzaam zijn.”

Volgens De Vos ‘is dat helemaal niet zo gegaan’. “Ik vind het ook een beetje hypocriet, Renske. Dan zou ik u ook wel willen vragen: hoe kan het zijn dat er in Utrecht een Statenlid was (Andrea Poppe, red.) dat zei dat ze Johan Derksen moeten afschieten, en die heeft gewoon nog drie jaar bij jullie in de Provinciale Staten gezeten. Hoe kan het dat zo iemand zich thuis voelt bij de SP?”

“Nou, ik vind dit een totaal idiote uitspraak”, maakt Leijten duidelijk. “En ik zou er geen enkel probleem mee hebben om te zeggen dat je zo’n uitspraak niet moet doen. Ik vind het jammer dat je daarmee mijn vraag niet beantwoordt. Waarom zou u denken dat van al die partijen waar mensen geen aansluiting vinden bij andere partijen, waar ze ook niet op lijsten komen, dat ze wel veel bij jullie komen? Hoe zou u dat verklaren? Wat is Forum dan voor club dat die mensen zich daar thuis voelen?”

“Het zijn 1100 kandidaten. Het gaat al vier weken over niets anders dan, ik denk, vijf kandidaten”, verzucht De Vos. “U bewijst precies mijn punt: door hier heel veel over te praten wordt er een bepaalde sfeer gecreëerd. Als gevolg daarvan hoeft het niet over de inhoud te gaan. Hoeft het niet te gaan over al die partijen die nu niet meer met ons willen samenwerken, die wel AZC’s willen plaatsen, die wel die zero-emissiezone willen invoeren waardoor gemeentes failliet gaan.”

Later in de uitzending namen ook tafelgasten Victor Vlam en Bram Moszkowicz de FVD-leider onder vuur. Vlam zei het jammer te vinden dat de betreffende politici niet publiekelijk afstand hebben genomen van hun eerdere uitspraken en affiliaties. “Daardoor komen jullie nooit op het hoofdpodium.” Moszkowicz was kritisch op antisemitische appberichten in FVD-kringen.

Kijkers reageren massaal

Op sociale media leidde de uitzending direct tot een stroom aan reacties, waarbij vooral veel kijkers kritisch waren over de manier waarop het gesprek werd gevoerd. Sommigen vonden dat het onderwerp te eenzijdig werd ingestoken en dat het programma zich te veel op Forum voor Democratie richtte. “We laten het nu alleen over FVD gaan en niet over CDA en VVD”, schrijft een kijker. Een ander reageert cynisch: “Wat een eenzijdige uitzending, daar kijk je toch niet meer naar.”

Ook klonk er kritiek op de toon van het gesprek en de rol van de presentator. “Dit soort interviews zijn geen journalistiek maar politieke framing”, stelt een gebruiker. Een andere kijker schrijft: “Waarom wordt er steeds op dezelfde partij ingezoomd terwijl er genoeg andere onderwerpen zijn?” Tegelijkertijd waren er ook reacties van kijkers die zich simpelweg ergerden aan de discussie zelf. “Het gaat al weken over hetzelfde, begin eens over de echte problemen”, luidt een veel gelikete reactie onder het fragment.

Dubieuze kandidaten bij FVD

Meerdere kandidaten zijn in opspraak geraakt. Daan Meershoek (nummer 2 op de lijst in Nijmegen), Tim van Setten (nummer 6 in Rotterdam) en Vos Leijnse (nummer 10 in Rotterdam) namen deel aan activiteiten van de Geuzenbond, een identitaire jongerenorganisatie die door inlichtingendiensten wordt gevolgd. Reginald Eeckhout, nummer 7 op de FvD-lijst in Amsterdam, was actief binnen Voorpost, een organisatie die door de AIVD als extreemrechts wordt bestempeld.

Eeckhout bezocht bijeenkomsten en demonstraties van Voorpost en was aanwezig bij lezingen van de Oostenrijkse neofascist Martin Sellner. Van Eeckhout is bovendien bekend dat hij mede-oprichter was van Erkenbrand, een extreemrechtse organisatie die volgens de AIVD streeft naar een autoritair politiek bestel met uitsluitend grondrechten voor witte burgers.

Daarnaast kwamen opnieuw namen naar voren uit de zogeheten JFvD-appgroepen, waarin in 2020 racistische en antisemitische berichten circuleerden. Onder de nu verkiesbare kandidaten bevinden zich personen die in die appgroepen onder meer terroristen prezen, antisemitische afbeeldingen deelden of extreemrechtse liederen zongen.