Mag je een ongeluk filmen als je er langs rijdt?© ANP / Robin Utrecht

Het is een scène die je helaas steeds vaker ziet: een ongeluk op de weg en omstanders die hun telefoon tevoorschijn halen om alles vast te leggen. Een paar weken geleden werden bij een ongeluk in Noord-Brabant nog 112 mensen beboet voor het filmen van de ravage.

Een verbod op het delen van foto’s en video’s van slachtoffers van ongevallen is een stap dichterbij. CDA en GroenLinks-PvdA dienden vrijdag een wetsvoorstel in en inmiddels tekent zich ook een meerderheid in de Tweede Kamer af. Dat wetsvoorstel wordt later in het jaar inhoudelijk behandeld in de Tweede Kamer.

Maar hoe zit dat dan nu? Wanneer krijg je eigenlijk een boete? Is het filmen van een ongeluk per definitie verboden? Deze vraag stuurde een lezer in naar de rubriek Zoek het uit!.

Openbare weg

In Nederland mag je in principe op de openbare weg filmen en fotograferen, dus ook bij een ongeluk. Dat valt onder de vrijheid van informatiegaring, een onderdeel van de vrijheid van meningsuiting.

Volgens politie Noord-Nederland worden boetes niet per se uitgeschreven voor het filmen van een ongeluk: “Het gaat vooral om het vasthouden van een elektronisch apparaat tijdens het rijden, dat is verboden. Daar geven we boetes op.”

“Bijrijders die filmen kunnen we in principe geen boete geven. Het hinderen van hulpdiensten mag uiteraard niet, en een beetje respect voor slachtoffers en hulpverleners zou fijn zijn”, laat een politiewoordvoerder weten.

Wetsvoorstel

Er is al jaren discussie over het online delen van beelden van gewonden en slachtoffers. CDA-Kamerlid Jeltje Straatman uit Bladel was samen met GroenLinks-PvdA bezig met het wetsvoorstel over het maken en verspreiden van dergelijke beelden dat afgelopen week is ingediend.

“Dit doen we om meerdere redenen. Er vinden heel ernstige ongelukken plaats, soms met dodelijke afloop. Dit raakt direct in de persoonlijke levenssfeer van mensen. Dan wil je niet dat hier jarenlang beelden van rondcirkelen online. Dat is zo’n inbreuk op de privacy van slachtoffers en nabestaanden”, legt Straatman uit aan Omroep Brabant.

Het idee is om de privacy van slachtoffers beter te beschermen en te voorkomen dat heftige ongelukken viraal gaan, vaak zonder toestemming van de betrokkenen.

Portretrecht en privacy

Zelfs als je op de openbare weg filmt, betekent dat niet dat je alles zomaar mag publiceren. In Nederland geldt portretrecht: iedereen heeft in principe het recht om te bepalen of zijn of haar gezicht of andere persoonlijke kenmerken openbaar worden gemaakt.

Mocht je een ongeluk filmen of, in een erger geval, zelf slachtoffer zijn en gefilmd worden, dan moet je hier rekening mee houden; je mag niet zomaar iemand herkenbaar in beeld brengen én publiceren.

Publiceren is hierbij wel het sleutelwoord, want je mag immers op de openbare weg gewoon beelden maken. Alleen als je de beelden vervolgens bijvoorbeeld op sociale media zet, waarbij slachtoffers of hulpverleners herkenbaar in beeld zijn, maak je inbreuk op het portretrecht.

Hoe zit dat voor journalisten?

Bij nieuws- of informatiegaring weegt het algemeen belang vaak zwaarder dan het individuele portretrecht, maar bij gevoelige situaties, zoals een ongeluk, is terughoudendheid geboden.

Wil je beelden publiceren, dan moet je toestemming vragen aan de persoon in beeld, of alleen publiceren als daar een goede reden voor is, bijvoorbeeld omdat het nieuwswaarde heeft. Het is het werk van journalisten om te laten zien wat er gebeurt, en daarbij zijn beelden van groot belang, omdat het de betrouwbaarheid van het nieuws vergroot.

Zoek het uit!

Zit jij nou ook met iets wat je je altijd al hebt afgevraagd? Stuur je vraag dan in! Wie weet gaan wij voor je op zoek naar het antwoord en lees je het hier terug bij Zoek het uit!. Stuur je vragen in een mail naar [email protected].