Volgende week is de uitspraak in de Barendrechtse zedenzaak. Deze zaak heeft tot veel onrust onder ouders geleid en ook twijfel of je kind nog wel veilig ergens kan logeren. Maar, “het eigen huis van het kind levert het meeste risico op.”

Komende dinsdag is het zover, dan zal Mels van B. te horen krijgen welke straf hij van de rechter krijgt opgelegd. Zelden leidde een rechtszaak tot zoveel emotie en onrust in de samenleving. De feiten die Van B. zou hebben gepleegd, liegen er dan ook niet om. En ook de schaal waarop het misbruik heeft plaatsgevonden is ongekend.

Shock-reactie bij ouders

Van B. zou maar liefst 31 meisjes, voornamelijk rond de leeftijd van 9-12 jaar oud, hebben misbruikt, gefilmd en gedrogeerd. Hierbij gebruikte de Barendrechter zijn eigen kinderen als lokaas. En juist dat gegeven, dat het misbruik gebeurde tijdens logeerpartijtjes van zijn kinderen, maakt deze zaak zo schokkend voor veel ouders, legt Iva Bicanic uit. Bicanic is klinisch psycholoog en hoogleraar seksueel misbruik van kinderen aan het UMC Utrecht.

“Ik begrijp de impact die deze rechtszaak heeft gehad op ouders heel erg goed”, zegt ze. “Je geeft als ouder natuurlijk je kinderen uit handen, met het idee dat ze veilig zijn. En als je dan hiermee geconfronteerd wordt, leidt dit tot een shock-reactie: dit had mij als ouder ook kunnen overkomen.”

Vertrouwensrelatie met slachtoffer

Dat ouders er nu misschien voor kiezen hun kind niet meer te laten logeren, snapt Bicanic. Maar dat lost het probleem volgens haar niet op. “Ik zou graag willen zeggen dat je seksueel misbruik kunt voorkomen, maar dat is niet zo. Want het gebeurt in verreweg de meeste gevallen bij mensen met wie de slachtoffers een vertrouwensrelatie hebben.”

“Ik zeg weleens: het liefste doe je de deur van de schuur dicht en doe je deur aan het einde van de dag weer open. Dan kan er niks met je kind gebeuren. Maar dan maakt je kind ook niks mee.”

Eigen huis of slaapkamer

Bovendien schuilt het grootste gevaar ook niet bij vreemden en onbekenden van het kind, weet de klinisch psycholoog. “Als je zegt: ik laat mijn kind niet meer ergens logeren. Dan verlaag je misschien in je hoofd de kans dat je zoon of dochter iets overkomt, maar de harde cijfers vertellen een ander verhaal.”

De kans dat een kind misbruik wordt in eigen huis of slaapkamer is groter dan ergens op straat door een wildvreemde, vertelt Bicanic. “Ik denk dat mensen dat lastig vinden om van mij te horen, maar het zijn helaas wel de harde feiten. De dader is in de meeste gevallen iemand die heel dichtbij ons staat en ook heel lief doet tegen onze kinderen. Dat zorgt voor een ongemakkelijk gevoel en een gevoel van machteloosheid.”

Openheid vanuit ouders

Maar er zijn gelukkig ook dingen die ouders wél kunnen doen om kinderen te beschermen, gaat de klinisch psycholoog verder. “Erover praten en openheid creëren help echt”, benadrukt ze. “Dus bewust met je kind bespreken wat wel en niet oké is als het om fysieke aanraking gaat.”

Bewust met je kind bespreken wat wel en niet oké is als het om fysieke aanraking gaat, helpt echt.

klinisch psycholoog Iva Bicanic

Uit onderzoek blijkt dat deze kinderen eerder naar buiten treden als hen iets is overkomen. “Ze herkennen dat dit over hen gaat en zullen minder lang het misbruik voor zichzelf houden.”

Misbruikt door opa

Jarenlang zwijgen over iets gruwelijks wat jou als kind is aangedaan, dat herkent Miranda Hoekstra (27) helaas maar al te goed. Ze was 7 jaar oud toen het misbruik van haar opa begon. Iets waar ze bijna 10 jaar lang niet over durfde te praten.

“Ik heb jaren het idee gehad dat ik me moest verstoppen en hier niks over mocht vertellen. Ook was ik bang dat mensen me niet zouden geloven. Dat mijn familie er kapot aan zou gaan”, vertelt ze. “Er zat zoveel angst om heen. Hierdoor was heel lang mijn vaste overtuiging dat ik hier nooit iets over zou vertellen.”

‘Ik zweeg erover’

Uiteindelijk vertelt ze het als ze 18 is en haar eerste vriendje heeft. “Pas vanaf mijn 14de begreep ik dat het niet oké was, wat mijn opa bij mij had gedaan. Toch zweeg ik erover.”

“Tot mijn vriendje verder wilde gaan, toen knapte er iets en begon ik te huilen. Alles kwam eruit. Hij zei meteen dat ik dit aan mijn ouders moest vertellen.” En dat deed Miranda. “Ik ben gelijk naar huis gefietst en heb alles op tafel gegooid.”

Eenzaam

Haar ouders waren geschokt én heel verdrietig, weet Miranda nog over dat moment. “Maar ze geloofden mij wel meteen.”

Achteraf gezien is het heel zwaar geweest om zo lang met een geheim rond te lopen.

Miranda Hoekstra

“Achteraf gezien is het heel zwaar geweest om zo lang met een geheim rond te lopen”, blikt ze terug. “Het voelde ook heel erg eenzaam. Zeker op familie bijeenkomsten waar mijn opa bij was. Maar ik wilde het echt niet aan mijn ouders vertellen, uit angst dat ik ze veel verdriet zou doen. Zo redeneer je als kind.”

Slachtoffers praten vaak niet

Dat gevoel van eenzaamheid hoort Miranda vaak ook van andere zedenslachtoffers. Het was voor haar de belangrijkste reden om de Stichting No Need to Hide op te richten. “Ik zie nog steeds slachtoffers er heel lang mee wachten om hun eigen familie in vertrouwen te nemen. De angst om niet geloofd te worden. Of nog erger, de schuld te krijgen van wat er is gebeurd.”

“Ik heb me 10 jaar lang zo alleen gevoeld.” Ze wil niet dat anderen dat ook meemaken. “Als ze alleen naar mij toe stappen om hun verhaal vertellen, vind ik dat al een enorme winst.”

Last van Miranda’s schouders

Miranda deed uiteindelijk aangifte tegen haar opa. Dat leverde een heftige confrontatie in de rechtszaal op: “Dat was zwaar. Ook omdat mijn opa zei dat ik het initiatief nam om bij hem te logeren en dat ik zelf graag met hem wilde knuffelen. Hij zei in feite dat ik het misbruik zelf had uitgelokt.”

Ze geloofden mijn verhaal en ik kreeg erkenning voor het leed dat mij was aangedaan.

Miranda Hoekstra

Toch heeft de rechtszaak Miranda veel geholpen met het verwerken van het misbruik. “Het feit dat ik mijn slachtofferverklaring kon uitspreken en dat hij uiteindelijk ook veroordeeld werd. Ze geloofden mijn verhaal en ik kreeg erkenning voor het leed dat mij was aangedaan. Daarmee viel een enorme last van mijn schouders.”

Blijf erover praten

Om die reden is het ook volgens klinisch psycholoog Bicanic zo belangrijk dat ouders seksueel misbruik bespreekbaar maken bij hun kinderen. “Pas als wij volwassenen erover praten en er woorden aan geven, dan kunnen kinderen er ook over praten”, legt ze uit.

“Kinderen lopen echt veel te lang met een geheim rond. Het is zo belangrijk dat slachtoffers erover durven praten. Pas dan kan het misbruik stoppen”, zegt Bicanic tot slot.