Op meerdere plekken in Nederland staken buitenlandse vrachtwagenchauffeurs omdat ze al maanden niet het loon krijgen waarop ze recht hebben. Vakbond FNV herkent de misstanden al langer, maar een structurele oplossing blijft uit. “Chauffeurs krijgen hun geld pas als ze terugkeren naar Litouwen. Ze voelen zich gegijzeld door hun werkgever.”

Voor vrachtwagenchauffeur Abdusattor uit Tadzjikistan zijn het pittige dagen. Sinds 13 februari komt hij de cabine van zijn truck niet uit. Abdusattor staat in de Rotterdamse haven en staakt omdat zijn Litouwse werkgever hem een groot deel van het loon waar hij wel recht op heeft, niet wil betalen. 

Vrienden, havenmedewerkers en vakbondsleden komen hem zo nu en dan eten en drinken brengen, maar de situatie is stressvol, vertelt hij vanuit zijn truck. “Ik ben al twee jaar lang non-stop voor mijn Litouwse werkgever aan het werk. Ik heb nog nooit vergoedingen gehad voor overnachtingen en leef zodoende in mijn truck. Ik maakte dagen van gemiddeld elf uur en heb een groot deel van mijn loon niet betaald gekregen omdat mijn werkgever de Europese regels niet nakomt.”

En dus weigert hij te werken, ondanks dreigementen van zijn werkgever. En zijn verhaal staat niet op zichzelf. Ook bij de A1 bij Deurningen staakt op dit moment een chauffeur uit Tadzjikistan. Hij werkt eveneens voor een Litouws bedrijf. Volgens vakbond FNV kan hij al sinds juli vorig jaar niet naar huis. Volgens FNV spelen deze ‘criminele praktijken’ in de Europese transportsector al langer.

In cabine slapen

Malafide vervoerders lappen de Europese regels aan hun laars. Die schrijven bijvoorbeeld voor dat chauffeurs elke vier weken moeten kunnen terugkeren naar hun thuisland. “Deze chauffeur kan geen kant op”, zegt een woordvoerder tegen RTL Nieuws. “Hij krijgt alleen voorschotten en moet maar doorwerken. Op het moment dat hij zegt: ik draai om, verliest hij zijn inkomen. Hij zegt zelf: ik voel me gegijzeld.”

Volgens FNV worden ook de rusttijdregels overtreden. Chauffeurs zijn verplicht het weekend buiten hun vrachtwagencabine door te brengen, maar dat gebeurt niet, en een vergoeding daarvoor ontbreekt. “Ze worden gedwongen om tóch in hun truck te slapen”, zegt de bond. Daarnaast krijgen chauffeurs nauwelijks documentatie over ritten, declaraties of loonstroken. “Dan kun je als chauffeur niet eens vaststellen of je volgens de juiste cao wordt betaald. En dat moet wel, de Nederlandse cao is gewoon van toepassing als je hier werkt.”

De chauffeurs die staken, voeren retentierecht uit: zij houden hun vrachtwagens vast totdat werkgevers over de brug komen met het resterende salaris. “De chauffeur plakt letterlijk een brief op zijn cabine waarop staat dat hij retentierecht uitvoert, iets wat mag in Nederland.”

De reactie van de werkgevers zijn soms fel. Zo stuurde een van de Litouwse bedrijven de politie op hun chauffeur af: “Ze hebben de politie gebeld en gezegd dat de vrachtwagen gestolen zou zijn”, zegt de vakbond. “Werkgevers gedragen zich soms echt als criminelen, en chauffeurs zijn oprecht bang voor represailles.”

Hoger uurloon

Voor de FNV is de maat vol. “Die regels bestaan juist om werknemers te beschermen”, zegt de bond. “Rijd je van Litouwen naar Nederland, dan mag je Litouws loon krijgen. Maar als je ritten doet binnen West-Europa, dan gelden hier de lokale regels, en dus de Nederlandse cao. Daar liggen de uurlonen hoger dan in Litouwen.”

Volgens Abdusattor is dat de reden dat hij nog bijna 15.000 euro heeft gevorderd aan onbetaalde dagvergoedingen. Uit e-mails ingezien door RTL Nieuws blijkt dat dit ter compensatie is van het verschil tussen het in Litouwen ontvangen loon en het loon dat geldt in de landen waar Abdusattor transportwerkzaamheden heeft verricht.

Falco Lines, het Nederlandse bedrijf dat opdrachtgever is, laat weten kennis te hebben genomen van de actie van Abdusattor. “In deze kwestie gaat het echter om een arbeidsconflict tussen de chauffeur en zijn werkgever, een Litouws transportbedrijf dat wij als vervoerder hebben ingehuurd. Wij zijn geen partij in de arbeidsrelatie en hebben geen rol in de afspraken tussen deze werkgever en zijn werknemer.”

Abdusattor hoopt dat er snel een oplossing komt. Van zijn Litouwse werkgever heeft hij inmiddels gehoord dat zijn werkvisum is ingetrokken. Dat betekent dat hij nog dertig dagen heeft voor hij de Europese Unie moet verlaten.