Verslaggever Jeroen Akkermans volgt de oorlog in Oekraïne op de voet. Verwoesting, dood, verdriet, ontreddering en woede: hij zag ‘t allemaal. “Wie 1461 dagen oorlog van dichtbij meemaakt reageert als murw geslagen, kapot, apathisch.” Een bijdrage van de verslaggever, de oorlog door zijn ogen.

Is het alweer vier jaar oorlog in Oekraïne? In feite duurt de oorlog al elf jaar en de geschiedenis leert dat zelfs een bestand nog niets te betekenen heeft. Het land dat eeuwenlang heeft geprobeerd om zijn macht en cultuur aan Oekraïne op te dringen weet niet wat het is om de aftocht te blazen. Onder tsaren en Sovjetleiders waren repressie en russificatie al vaste bestanddelen van het bewind. Poetin heeft het dus niet van een vreemde. Je kunt hooguit zeggen dat onder zijn leiding de onderwerping is geperfectioneerd.

En toch kwam het als een verrassing dat Poetin zijn troepen het bevel gaf om Oekraïne te breken. In Oekraïne en in Duitsland, het land waar ik woon, bespeurde ik vooral ongeloof over een naderende oorlog, ondanks waarschuwingen uit Amerika dat een Russische aanval op Oekraïne toch echt een kwestie van dagen was.

De journalistiek zoekt de nieuwswaarde dan in de overtreffende trap. Burgers die dag in, dag uit lijden in de oorlog, balanceren op die trap.

In 2022 hebben cameraman Han Pannevis en ik, telkens met tussenpozen, zes maanden lang verslag gedaan van de gebeurtenissen in Oekraïne. Het jaar daarop waren het vier maanden, vorig jaar drie en dit jaar zijn we nog niet in Oekraïne geweest. De tijd tast het subjectieve gevoel van urgentie aan bij gebeurtenissen die zich voortslepen.

De journalistiek zoekt de nieuwswaarde dan in de overtreffende trap. Burgers die dag in, dag uit lijden in de oorlog, balanceren op die trap. Vraag dat maar aan mijn collega Galya die gewend is om met haar dochtertje uit voorzorg op de gang of in de kelder te slapen terwijl ze de tweetaktmotoren van drones hoort brommen. De pijn is zo erg geworden dat die verdoofd lijkt. Wie 1461 dagen oorlog van dichtbij meemaakt reageert als murw geslagen, kapot, apathisch. Er zijn grenzen aan wat een mens kan verdragen.

Ik heb het nog niet eens over de 10 burgerdoden, 27 burgergewonden, 96 omgekomen Oekraïense soldaten of 342 gewond geraakte Oekraïense soldaten. Het gaat hier om een dagelijks gemiddelde dat elke Oekraïner boven het hoofd hangt. Ik heb het evenmin over de recente aanval met 28 drones op de haven van Odesa om het land ook economisch te laten doodbloeden.

Uit de Donbasregio in het oosten van Oekraïne vertrekken mensen massaal naar veiligere gebieden, verder weg van het front. Deze reportage maakte Jeroen Akkermans afgelopen winter.auto512x288, 726kbps512x288, 726kbps712x400, 1227kbps910x512, 2336kbps1280x720, 4150kbps1920x1080, 5811kbps

Nee, ik heb het over de journalistieke plicht om te getuigen. Elk verslag is immers een wapen tegen de straffeloosheid, tegen de ‘wir haben es nicht gewusst’-mentaliteit, tegen de onverschilligheid, tegen de angst van jou en van mij.

Onze eigen geschiedenis toont hoe diep oorlog snijdt in de ziel van het land. Nederland heeft 1822 dagen het juk van de Duitse bezetter gedragen. 81 jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog zijn we nog steeds nieuwsgierig naar de dilemma’s van goed en kwaad en dat is in Duitsland niet anders.

Maar de pijn die een oorlog met zich meebrengt is niet in dagen uit te drukken en het aftellen naar vrede in Oekraïne moet nog beginnen. Vrede betekent dat Oekraïners een weg vinden om te leven met een buurman die zijn grenzen niet kent.