De oppositie heeft vrijdag fel gereageerd op het eerder gepresenteerde coalitieakkoord. Onder anderen PVV-leider Geert Wilders en SP-leider Jimmy Dijk zeggen “snoeihard” oppositie te gaan voeren. Maar er zijn ook partijen die zich constructiever opstellen.

De steun vanuit de oppositie is belangrijker dan ooit doordat D66, VVD en CDA samen een minderheidskabinet vormen. In de Tweede Kamer komen de partijen nog tien zetels tekort voor een meerderheid. In de Eerste Kamer zijn dat er nog meer: daar moeten ze nog zestien zetels bijeen weten te krijgen om hun plannen aan een meerderheid te helpen.

De ogen zijn daarvoor vooral gericht op de grotere oppositiepartijen zoals GroenLinks-PvdA en JA21. Zij hebben ook aangegeven tot op zekere hoogte constructief in de wedstrijd te staan. Fractievoorzitter Jesse Klaver van GL-PvdA gaf vooralsnog alleen een korte reactie.

Daarin schrijft hij dat zijn partij de zetels “maximaal” zal inzetten om de plannen van het minderheidskabinet “groener en socialer te maken”. “Een eerste blik op het regeerakkoord laat zien: dat zal keihard nodig zijn.” De partij komt zondag met een uitgebreide reactie, als de partij het coalitieakkoord volledig heeft bestudeerd. JA21 heeft nog niet gereageerd.

Wilders gaat er daarentegen direct hard in. “Ik heb zelden zo’n slecht regeerakkoord gezien”, reageert hij voor de camera van de NOS. “Ze noemen het Aan de slag, maar ik vind het echt een veldslag.” Volgens hem worden de zorg en sociale zekerheid afgebroken. Ook is hij er niet over te spreken dat D66, CDA en VVD niet inzetten op een asielstop.

“Wij werken niet mee aan de afbraak van Nederland”, schrijft de PVV-leider op X. Hij voegt eraan toe dat hij het de coalitie niet makkelijk zal maken om meerderheden te vinden. “Snoeiharde oppositie dus.”

Ook Dijk laat op X weten dat zijn partij hard oppositie gaat voeren. “Dit is een aanval op onze beschaving”, schrijft hij. “Gewone mensen worden door D66 kaalgeplukt, hun zorg wordt afgepakt en ze moeten langer doorwerken.”

Uit het vrijdag gepresenteerde coalitieakkoord wordt duidelijk dat D66, VVD en CDA inzetten op een koersverandering vergeleken met het vorige kabinet. Zo gaan er vele miljarden extra naar defensie en stikstof, maar wordt er ook gesneden in de zorg en sociale zekerheid. In onderstaand artikel lees je meer over de plannen van de coalitiepartijen.

De ChristenUnie reageert intussen hoopvoller. De partij zegt dat de coalitie een beroep op de Kamerleden mag doen om een meerderheid te vinden in de Kamer. Maar die steun zal een “prijs” hebben.

Ook mag de steun van de partij niet ten koste gaan van “daklozen, mensen die langdurig ziek zijn, of van wie al vanaf zijn zestiende werkt en zijn pensioen uit beeld ziet verdwijnen”. Daarnaast zegt de partij zich er zorgen om te maken dat de coalitie de embryowet mogelijk wil oprekken.

Dat zou betekenen dat embryo’s mogelijk kunnen worden gekweekt voor wetenschappelijk onderzoek. De coalitiepartijen schrijven in hun akkoord hierover in gesprek te willen gaan met wetenschappers.

Ook de SGP heeft een mildere reactie. De partij ziet een aantal positieve punten, zoals structurele woningbouw, een sterke krijgsmacht en een strenger asielbeleid. Tegelijkertijd uit de partij ook zorgen over onder meer de stikstofaanpak en het verruimen van het draagmoederschap.