De vier vrouwen die de overheid aanvankelijk wilde terugsturen naar Afghanistan, mogen toch in Nederland blijven. De afgelopen dagen hebben de vrouwen te horen gekregen dat ze hier een verblijfsvergunning krijgen. Eventuele rechtszaken die liepen rond de asielprocedures van de vrouwen, komen te vervallen. Dat blijkt uit onderzoek van Trouw.

Volgens de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) heeft het ‘samenspel van individuele feiten en omstandigheden’ ervoor gezorgd dat de dienst besloot om de vrouwen alsnog asiel te verlenen. De omstandigheden zijn volgens de IND mede veranderd door een recent rapport van het ministerie van Buitenlandse Zaken, waarin staat dat de situatie voor vrouwen onder het radicale bewind van de Taliban tussen 2023 en 2025 verder is verslechterd. Vorige week meldde deze krant al dat één van de vier afgewezen vrouwen vorig jaar al een verblijfsvergunning had gekregen.

Dat nu alle Afghaanse vrouwen mogen blijven is opvallend. Tot op het hoogste ambtelijke niveau werd vorig jaar verdedigd dat er vrouwen werden teruggestuurd naar de Taliban in Afghanistan. Verantwoordelijk minister David van Weel (VVD) zei begin december na publicaties in Trouw dat er geen aanleiding was om het asielbeleid met betrekking tot Afghanistan te wijzigen. Van Weel wil nu niet ingaan op de draai bij de IND, maar meldt wel dat het landenbeleid met betrekking tot Afghanistan wordt herzien.

‘Geen noodzaak tot asielbescherming’

Van Weel erkende vorig jaar dat de situatie voor vrouwen in Afghanistan ‘zeer moeilijk’ is, maar ‘niet elke beperking in het leven is reden om vervolging aan te nemen’, aldus Van Weel. In het geval van deze vrouwen was er ‘geen noodzaak was tot asielbescherming’. Van Weel noemde Saudi-Arabië als voorbeeld van een land waar het ‘ook niet fantastisch is gesteld met de vrouwenrechten’. Daar heeft Nederland ook bezwaar tegen, maar dat wil volgens Van Weel niet zeggen dat alle vrouwen uit Saudi-Arabië op basis van het feit dat ze vrouw zijn asiel krijgen.

Op de internationale ranglijst van het Amerikaanse Georgetown Instituut in het kader van vrijheid en veiligheid voor vrouwen staat Saudi-Arabië op een 63ste plaats. Afghanistan staat op plek 181 van de 181.

Ook de IND rechtvaardigde vorig najaar haar eigen beleid, nadat de dienst signaleerde dat het terugsturen van vrouwen naar Afghanistan leidde tot Kamervragen van verschillende fracties en ‘publieke verontwaardiging’. In een zeldzame reactie op de eigen site noemde de IND het afwijzen van asielaanvragen van de Afghaanse vrouwen ‘goed te motiveren’. In de gesprekken met de IND hadden de Afghaanse vrouwen onvoldoende aannemelijk gemaakt ‘dat de regels van de Taliban hun manier van leven in de weg staan en dat ze daardoor gevaar lopen’.

Niet iedereen geholpen

Dat de IND tot inkeer komt, is goed nieuws voor de Afghaanse vrouwen die het betreft. Maar het besluit van de dienst betekent tegelijkertijd dat de behandeling van een zaak van een van de vrouwen bij de Raad van State niet doorgaat.

De hoogste bestuursrechter zou zich over twee weken buigen over de vraag of alle Afghaanse vrouwen in Nederland aanspraak maken op toelating als vluchteling om het simpele feit dat ze vrouw zijn en uit Afghanistan komen. Lagere rechters hebben dat betoogd, en ook rechtsgeleerden stellen dat asielaanvragen van Afghaanse vrouwen niet afgewezen kunnen worden. Zij verwezen daarbij naar een arrest van het Europees Hof van Justitie, dat al in 2024 stelde dat de discriminatie van vrouwen in Afghanistan zo’n flagrante en onverbiddelijke ontkenning van grondrechten is dat die de facto neerkomt op vervolging.

Minister Van Weel en de IND interpreteren het arrest van het Hof anders en stellen, ook nu nog, dat er geen sprake is van groepsvervolging van vrouwen in Afghanistan. Dit kan in uitzonderlijke gevallen leiden tot een afwijzing van een asielaanvraag. Of de Raad van State er ook zo over denkt, blijft ongewis. Andere Afghaanse vrouwen zijn daarmee niet geholpen.

Lees ook:
Voor Afghanen die uit Iran en Pakistan zijn teruggestuurd is er geen werk en nauwelijks eten: ‘We accepteren de dood’

Help ons door uw ervaring te delen: