De Amerikaanse president Donald Trump prijst de rol van Britse soldaten tijdens de Afghanistanoorlog, nadat hij eerder had gezegd dat Navo-bondgenoten ‘een beetje uit de buurt van de frontlinies bleven’. De Britse premier Keir Starmer en andere internationale politici reageerden verbijsterd

‘We hebben ze nog nooit nodig gehad, hebben nooit echt iets van ze gevraagd’, zei Trump vrijdag in een interview met Fox News. ‘Ze zullen zeggen dat ze wat soldaten naar Afghanistan hebben gestuurd, en dat hebben ze ook gedaan, maar ze bleven een beetje op afstand.’

Die uitspraak is aantoonbaar onjuist, zo lieten Europese leiders direct weten. Navo-troepen bevonden zich in Afghanistan wel degelijk aan de frontlinie. De twee VN-missies in Afghanistan kostten aan 3.621 soldaten het leven. Onder hen waren 2.461 Amerikanen, maar ook soldaten van 31 andere landen.

Met name in Groot-Brittannië kwamen de uitspraken van Trump hard aan. De Britse premier Keir Starmer noemde de woorden van de president ‘beledigend en ronduit afschuwelijk’. Het Britse leger verloor in Afghanistan 457 militairen, het hoogste aantal na de Verenigde Staten.

Na een telefoongesprek met Starmer bond Trump zaterdagnacht in een bericht op sociale media enigszins in: ‘De grootse en zeer moedige soldaten van het Verenigd Koninkrijk zullen altijd aan de zijde van de Verenigde Staten van Amerika staan! In Afghanistan zijn 457 soldaten omgekomen, velen zijn ernstig gewond geraakt, en zij behoorden tot de grootste strijders. Dit is een band die veel te sterk is om ooit verbroken te worden.’

Nederlandse militairen

Over de inzet van andere Navo-partners, zoals Nederland, liet hij zich niet uit. Demissionair minister van Defensie Ruben Brekelmans wees er eerder al bij de NOS op dat 25 Nederlandse militairen in Afghanistan zijn omgekomen: ‘Voor elke Amerikaan is er ook een Europeaan gesneuveld.’

Ook andere Europese leiders reageerden boos op Trumps uitspraken. Zo stelde de Poolse minister van Buitenlandse Zaken Radoslaw Sikorski dat ‘niemand het recht heeft om de diensten van onze soldaten te bespotten’. De Italiaanse premier Giorgia Meloni stelt dat vriendschap respect vereist: ‘Een fundamentele voorwaarde om solidariteit te blijven garanderen.’

Voormalig Navo-chef Jaap de Hoop Scheffer reageerde eveneens verbolgen. Hij stond aan het roer van het bondgenootschap tijdens een deel van de oorlog in Afghanistan. ‘Het gebeurde tijdens mijn mandaat, met een coalitie van vijftig landen en een heleboel partners die daar in de frontlinie vochten en militairen verloren. En dan krijg je dit!’ Tegenover de BBC voegt de oud-Navo-chef toe dat hij ‘een oprechte verontschuldiging verwacht’.

Scherp

Commandant der Strijdkrachten Onno Eichelsheim reageert ook scherp op de uitspraken van Trump. Wat Nederlandse militairen hebben gedaan in Afghanistan, na 9/11, ‘verdient erkenning, geen ontkenning. Geen bagatellisering. Geen herschrijving van de werkelijkheid achteraf’, schrijft hij op Facebook.

Ook veteranen zijn ontstemd. ‘In Zuid-Afghanistan verloren we 282 mannen en vrouwen’, reageert voormalig commandant Landstrijdkrachten Mart de Kruif in een bericht op LinkedIn. Hij somt op dat er naast Amerikanen ook Britten, Canadezen, Nederlanders, Denen, Roemenen en Australiërs sneuvelden. ‘Omdat ze in de frontlijn streden om een bondgenoot te helpen.’

Volgens De Kruif staat dat ‘in een schril en voor de nabestaanden ongelooflijk pijnlijk contrast’ met de uitspraken van Trump. ‘Als voormalig commandant kan ik hier alleen maar duidelijk over zijn: deze man is iedere waardigheid verloren.’