Ruim 22.000 gevangenen zijn deze week uit een detentiekamp in het noordoosten van Syrië gehaald. Ze zaten daar vanwege vermeende banden met terreurgroep Islamitische Staat (IS). Ook twee vrouwen met een Nederlands paspoort zijn verplaatst. De gevangenen zijn uit beeld verdwenen.

Het gaat om het detentiekamp Al Hol, waar volgens het Norwegian Refugee Council (NCR) tot voor kort ruim 26.000 gevangenen zaten. De groep bestond uit ongeveer 14.000 Syriërs, 4.000 Irakezen en zo’n 6.200 gedetineerden uit andere landen. Het NRC schat dat 60 procent van de gevangenen kind was.

De Syriërs en de buitenlandse gevangenen zijn op drift, zeggen bronnen bij humanitaire organisaties tegen persbureau AFP en nieuwssite Middle East Eye. “Er is geen enkel zicht op deze groep”, zegt Wladimir van Wilgenburg, journalist en onderzoeker in de Koerdische Autonome Regio in Irak, tegen NU.nl.

Volgens Jihan Hannan, de voormalige directeur van het Al Hol-kamp, waren er zeker twee vrouwen met een Nederlands paspoort onder de gevangenen. Waar ze nu zijn, is onduidelijk. Van Wilgenburg stelt dat een deel van de buitenlandse gevangenen mogelijk is weggesmokkeld naar Idlib en Aleppo. Daar zouden zowel buitenlandse strijders als smokkelaars bij betrokken zijn geweest.

De gevangenen zouden online financiële steun zoeken bij sympathisanten in het buitenland. Met dat geld betalen ze smokkelaars, om zo uit handen te blijven van de autoriteiten en niet terug te hoeven naar hun land van herkomst.

Mogelijk nog tientallen Nederlanders in het gebied

Van Wilgenburg stelt dat de regeringstroepen de IS-gevangenen mogelijk onder druk van buitenlandse strijders hebben laten gaan. Die zouden de gevangenen vooral zien als slachtoffer van de door Koerden geleide Syrian Democratic Forces (SDF).

Het detentiekamp Al Hol stond tot voor kort onder het beheer van de SDF. Deze groep bereikte eind januari een akkoord met de Syrische regering over de integratie van Koerdische milities en het autonome Koerdische bestuur. Ook het beheer van de gevangenissen met vermeende jihadisten werd overgedragen.

De buitenlandse gevangenen in Al Roj, een ander detentiekamp, zouden nog wel onder toezicht staan van de Koerdische bewakers. Ook daar zouden vrouwen met een link met Nederland hebben vastgezeten. De advocaten van de vrouwen zeggen tegen Van Wilgenburg dat ze momenteel geen cliënten meer in de kampen hebben. Waar ze nu zijn, is onduidelijk.

De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) meldde vorig jaar dat er nog zeker 65 volwassen Nederlandse uitreizigers in Syrië waren, van wie 20 in een Syrisch-Koerdisch detentiekamp. De repatriëring van deze personen ligt gevoelig vanwege het mogelijke veiligheidsrisico. Of de getallen nog actueel zijn, is niet bekend.

Ook in het noordoosten van Syrië zelf vormen de vermeende jihadisten een risico. Ze zouden vanwege hun jarenlange gevangenschap wraakgevoelens koesteren tegen de Koerdische bevolking in het gebied.